తర తరాల స్వప్నాల సుందర ఫలమ్ము
స్వైర భారత భూమి చూపెడెనో లేదో
విషం గుప్పించినాడు నొప్పించినాడు
మా నిజం నవాబు జన్మజన్మాలబూజు
అచట పాపము దౌర్జన్య మావరించి
తెలుగుదేశాన నెత్తురుల్ చిలికి
మత పిశాచం పేదల కుతుక నమిలి
ఉమ్మివేసెను పిప్పి లోకమ్ము మీద
నా తెలంగాణా కోటి రతనాల వీణ
తీవియలు తెగి విరిగి నదించ కుండే
నా తెలుగు జాణ ప్రాణమానాలు దోచి
ఈ నిజం పిశాచి కన్నెర్ర చేసే..
ఇలా.. సాగింది..అగ్నిధార . సమర గీతమై నిలిచింది.నిజాం ..ప్రభుత్వం ఊరుకుంటుందా ? ఇనుపగొలుసులతో బంధించి ఓరుగల్లు నగర వీధుల్లో..నడిపించింది. నిజామాబాద్ సెంట్రల్ జైలులో నిర్భందించింది. అగ్ని ప్రజ్వరిల్ల కుండా ఆపడం ఎవరి తరం? విప్లవ కవిత్వాన్ని జైలు గోడల మీద శిలాక్షరాలుగా లిఖించాడు..దాశరధి.
ఆయన ప్రభావంతో..ఎందరో..ఉద్యమంలోకి దుమికి పనిచేసారు.
తెలంగాణా స్వాతంత్రోద్యమ కవిత ..దాశరధి గళంలో.. పద్య,కావ్య రూపాలలో సాగినా.. ప్రజలు మెచ్చినది..అగ్నిధార..మాత్రమే !
దాశరధి కి కన్నతల్లి అంటే యెంత ఇష్టమో..తెలంగాణ మంటే అంత ఇష్టం..ఆమెని వేనోల్ కీర్తించి.. తన "రుద్రవీణ" ని ఆమెకి అంకితం చేసాడు.
చివరకు నిజాం ప్రభువు..హైదరాబాద్ సంస్థానాన్ని భారతదేశంలో..విలీనం చేసిన తర్వాత ప్రజా ప్రభుత్వం ఏర్పడిన తర్వాత..సమైక్యంలోనే అర్ధం ఉందని తలచి.. సమైక్య భావనకి..నడుం బిగించి.. విశాలాంధ్ర సమైక్యత కోసం పద్యాలు వ్రాసారు. ..
తుంగభద్రానదీ భంగమ్ములిరుక్రేనా
లోరసిపారుచు రుచు లరయు చుండ
కృష్ణ వేణీ తరంగిణీ నాలుకలుచాచి
దారుల రెండిట "మజా"లరయుచుండ
గోదావరీ వీచికా దివ్యహస్త మ్ము
లిరుకేలన్కుల మన్ను తరచు చుండ
కోటి కిన్నెరసాని మాటి మాటికి పొంగి
రెండు వైపులా దరు లోడంగోనగా
ఇటునటును తెల్గు నేల లారటంనోంది
కలసి పోబో జూచున్న యట్టులనే దోచు
కలిమివేయుము న తెలంగాణ తల్లి
మూడుకోట్లునోక్కనే ముడి బిగించి ..
నా కోర్కె దీర్చుమమ్మా!
నీవు మదీయశ్రు కణ వినిర్మితమాలా
నీక మ్ము సమర్పించెద
గాక ,విశాలాంద్ర మనేడి కల నిజమగుతన్ .. అని నదుల నిలా సమైక్య సూత్రంగా వాడారు.
ఇలా ప్రాంతం కొరకు,విశాలాంద్రం కొరకు....ఆయన కలం నర్థించినది.
పునర్నవం,ఆలోచనాలోచనాలు,తిమిరంలో సమరం.. ఇలా కావ్య సృష్టి సాగింది.
ఎవడైనా మానవుడే-ఎందుకు ద్వేషించడాలు? రాక్షసి నైనా మైత్రికి రానిత్తును భయం లేదు!
హృదయం వినా నా దగ్గర ఏ వస్తువు లభించదు -ఉదయం వినా నా కంటికి ఏ వస్తువు రుచించదు
గతాన్ని కాదనలేను ,వర్తమానం వద్దనబోను ,భవిష్యత్ ఒదులుకోను ..కలం నా కంట మాల .. నా పేరు ప్రజా కోటి -నా వూరు ప్రజా వాటి ..అంటారు.
బాంబులలో బలం చచ్చి -పాములలో విషం చచ్చి
ప్రేమములో బలం హెచ్చి -స్నేహంలో శక్తి హెచ్చి
చిన్న పాటి అంకుశామున-గున్న ఏనుగును వంచే
కొత్తరకం పడ్డాయి కనుగోన్నాను రండో !..అంటూ.. ఆయన పథం ని మనకి చూపారు.
తిమిరంతో ఘన సమరం -జరిపిన బ్రతుకే అమరం
కవితా తేజోవలయం-అవని శాంతికి అది నిలయం ..అని చెప్పారు. సందర్భాలు వేరువేరుల్లో.
కమ్మని నా తెలంగాణ ..తొమ్మిది జిల్లాలేనా ?
బహు లాంధ్రకు తెలంగాణ పర్యాయ పదం కాదా....అన్నారు. వేర్పాటు వాదాలు ని ఆయన మందలించారు.
ఒక్క తెలుగు -ఒక్క వెలుగు..అని నినదించారు.
తల్లీ!నిను ముక్కలోనరించ దలచు వారి
ఆశ అది ఆశలైయున్న అవసరాన
నీ పదమ్ము ల్ల పై తల మోపి నేడు
చించు చుంటి ఆనందాశ్రు బిన్దువులును..
.
నవంబర్ ఒకటి..మనమంతా ఒకటి ..
సూర్య చంద్రులున్నంత వరకు తెలుగు జాతి ఏక సూత్రం పై నిలవాలని ఆయన ఆకాంక్ష.
కుడి కంటిని ఎడమ కన్ను పొడిచేనా ?
కుడి చేతిని ఎడమ చేయి నరికేనా ?
ఒక దేహం-ఒక గేహం మరిచావా ?
ఒక్క తెలుగు ఒక్క వెలుగు మరిచావా?
విడిపోవుట -చెడిపోవుట
విడిపోవుట -పడిపోవుట
కలసియుంట గెలుచుకుంట
తెలుగు విలువ తెలుసుకునుట !
గుండెను రెండుగా చీల్చు మొండితనం పనికి రాదు
మనుషులని ఏకం చేసే మంచితనం కావాలి....
ఇది.. ఆయన భావన.
ఈనాటి స్వార్ద కుటిల రాజకీయ నాయకుల పన్నాగాలని తెలంగాణ ప్రజల ఆకాంక్షగా రుద్ది.. ప్రాంతాల పేరిట.వెనకబాటు తనం పేరిట వేరు కుంపట్లు పెట్టి విధ్వంసాలు సృష్టించే.. నాయకులు.. ఆంద్ర ప్రాంతం వారిని నిజాం ప్రభువులతో పోల్చి.. తెలంగాణ వాదంతో..అవమాన పరస్తున్నారు. అసలు తెలంగాణ ప్రజల వెనకబాటుతనం ఎందుకు ఉందో.. ఆలోచిస్తూ.. ప్రజల కవి.. వాస్తవ దృక్పధం కల్గిన సమరశీలి దాశరధి..ని ఒకసరి పరికించి చూస్తే.. తెలుగు వారిగా వారు ఏం కోరుకున్నారో అర్ధం అవుతుంది.తెలుగు దేశాన్ని..ఇంతగా ప్రేమించిన కవి దార్శకనీయత..ఏమిటో..అర్ధం కావాలని..ఒక చిన్ని ఆశతో.. ఈ..వ్యాసం.
ఆకాశవాణి విజయవాడ "ఏ" కేంద్రంలో (2004 జూలై ఇరవైరెండు న) సాహితీ కార్యక్రమంలో.. ప్రసారం అయిన .. నా ప్రసంగ వ్యాసాన్ని కుదించి..ఈ పోస్ట్..
దాశరధి ప్రస్థానం -ఓ వెలుతురు బాకు. ఆ బాకు అజ్ఞాన తిమిరాన్ని..చీల్చి చెండాడాలని.. .. ముకుళిత హస్తములతో..నా అభిమాన కవి..కి..పాదాభి వందనాలతో..
